ResQ Clinic

AKUT KORONER SENDROM

Kalbi besleyen koroner arterlerdeki kan akışının ani olarak azalması veya tamamen kesilmesi sonucu meydana gelen bir grup klinik durumu ifade eder. AKS, genellikle bir koroner arterin plak rüptürü, trombüs (kan pıhtısı) oluşumu veya ciddi vazospazm nedeniyle tıkanmasıyla ilişkilidir. Kalp kasına yeterince oksijen ulaşamadığında, bu durum iskemi (oksijen yetersizliği) ve potansiyel olarak miyokard enfarktüsü (kalp krizi) ile sonuçlanabilir.

Akut Koroner Sendrom (AKS) için risk faktörleri, genellikle koroner arter hastalığına neden olan veya katkıda bulunan durumlarla ilişkilidir. Bu faktörler modifiye edilebilir (değiştirilebilir) ve modifiye edilemeyen (değiştirilemeyen) olarak iki grupta incelenebilir.

1. Modifiye Edilebilen Risk Faktörleri:

Bu faktörler yaşam tarzı değişiklikleri, ilaç tedavisi veya diğer tıbbi müdahalelerle azaltılabilir.

  • Sigara Kullanımı: Damarların daralmasına, plak oluşumuna ve kanın pıhtılaşma eğiliminin artmasına neden olur.
  • Hipertansiyon (Yüksek Tansiyon): Kalbin iş yükünü artırır ve damar hasarına yol açabilir.
  • Dislipidemi (Yüksek Kolesterol):
    • LDL (kötü kolesterol) yüksekliği damar sertliğine katkıda bulunur.
    • HDL (iyi kolesterol) düşüklüğü riski artırır.
  • Diyabet: Kan şekeri kontrolünün yetersizliği damar duvarlarında hasara yol açar.
  • Obezite: Özellikle abdominal obezite, koroner arter hastalığı riskini artırır.
  • Fiziksel Aktivite Eksikliği: Düzenli egzersiz yapmamak, kalp hastalığı riskini artırır.
  • Sağlıksız Beslenme: Doymuş yağ, trans yağ ve tuz açısından zengin, sebze ve meyve açısından fakir bir diyet, riski artırır.
  • Alkol Kullanımı: Aşırı alkol tüketimi, hipertansiyon ve kilo alımı ile ilişkilidir.
  • Stres ve Psikososyal Faktörler: Kronik stres, depresyon veya anksiyete, kalp-damar hastalığı riskini artırabilir.

2. Modifiye Edilemeyen Risk Faktörleri:

Bu faktörler değiştirilemez, ancak bu durumdaki bireylerde koruyucu önlemler alınabilir.

  • Yaş:
    • Erkeklerde 45 yaş üzeri.
    • Kadınlarda 55 yaş üzeri (menopoz sonrası risk artar).
  • Cinsiyet: Erkeklerde risk daha yüksektir. Kadınlarda risk menopoz sonrası artar.
  • Aile Öyküsü:
    • Erkeklerde 55 yaşından önce, kadınlarda 65 yaşından önce koroner arter hastalığı hikâyesi olan birinci derece akrabalar risk altındadır.
  • Genetik Faktörler: Bazı kalıtsal lipit metabolizması bozuklukları riski artırır.

3. Ek Risk Faktörleri:

  • Metabolik Sendrom: Obezite, hipertansiyon, insülin direnci ve dislipidemi kombinasyonu.
  • Kronik Enflamasyon: Örneğin, romatoid artrit veya lupus gibi hastalıklar.
  • Uyku Apnesi: Kalbin iş yükünü artıran, hipoksiye yol açan bir durumdur.
  • Kronik Böbrek Hastalığı: Damar sağlığını etkileyen bir risk faktörüdür.

Koruyucu Önlemler: AKS riskini azaltmak için sağlıklı bir yaşam tarzı benimsemek, düzenli sağlık kontrolleri yaptırmak ve mevcut risk faktörlerini yönetmek önemlidir. Özellikle sigarayı bırakmak, sağlıklı bir diyet uygulamak, düzenli egzersiz yapmak ve kronik hastalıkları kontrol altında tutmak, riski önemli ölçüde azaltabilir

AKS Türleri ve EKG Bulguları

1. ST Segment Yükselmeli Miyokard Enfarktüsü (STEMI):

  • ST Segment Yükselmesi:
    • En az iki ardışık derivasyonda ST segmentinin 1 mm veya daha fazla yükselmesi.
    • Göğüs derivasyonlarında (V1-V6) daha belirgin olabilir.
  • Patolojik Q Dalgası:
    • STEMI’nin ilerlemiş evresinde Q dalgası derinleşebilir (>25% R dalgası).
  • T Dalga Değişiklikleri:
    • Erken evrede hiperakut T dalgaları (geniş ve sivri) görülebilir.
    • Geç dönemde T dalgası inversiyonu.

2. ST Segment Yükselmesiz Miyokard Enfarktüsü (NSTEMI):

  • ST Segment Depresyonu:
    • ST segmentinde en az 0,5 mm’lik çökme (depresyon) olabilir.
  • T Dalga İnversiyonu:
    • T dalgası simetrik şekilde negatifleşebilir (iskemiyi gösterir).
  • Normal QRS: Genellikle STEMI’deki gibi genişlemiş QRS görülmez.
  • Biyokimyasal belirteçlerin (troponin) artışı ile tanı konur.

3. Kararsız Angina:

  • EKG’de genellikle kalıcı değişiklikler olmayabilir.
  • ST Segment Depresyonu ve/veya T Dalga İnversiyonu: Genellikle geçicidir ve istirahat sonrası düzelebilir.
  • Kalp enzimlerinde artış olmamasıyla NSTEMI’den ayrılır.