ResQ Clinic

VİTAL BULGULAR

“Vital” kelimesi Latince kökenli olup “hayati” anlamına gelmektedir. Vital bulgular, hastanın beyin, kalp ve akciğerler gibi hayati organlar tarafından kontrol edilen fizyolojik durumunu yansıtan parametrelerdir. Bu nedenle, vital bulgular hayati belirteçler olarak kabul edilir ve bireyin fizyolojik işlevlerinin doğru bir şekilde değerlendirilmesi için kullanılır. Vitaller; tansiyon, nabız, sıcaklık, satürasyon ve kan şekeri ölçümlerinden ve gerekirse EKG den oluşur.

1. Tansiyon (Blood Pressure)
2. Kan Şekeri (Blood Glucose)
3. Nabız (Pulse)
4. Solunum Hızı (Respiratory Rate)
5. SpO2 (Oxygen Saturation)
6. Vücut Sıcaklığı (Body Temperature)

vitaller nasıl alınır ve ölçerken dikkat edilmesi gerekenler

Doğru vital ölçümü hastaya doğru tanıyı koyup doğru müdahalede bulunmak için hayati önem taşır. Yanlış yaptığımız ölçümler ciddi sorunlara sebep olur. Tansiyon, kan şekeri, vücut sıcaklığı, nabız, satürasyon değerleri vital parametrelerdir. Bunları ayrı ayrı kısaca inceleyecek olursak;

tansiyon nasıl ölçülür? Tansiyon ölçümünde dikkat edilmesi gerekenler

Özellikle paramedikler için tansiyon ölçümü, sahada en sık karşılaşılan becerilerden biridir. Doğru ölçüm hastanın durum değerlendirmesinde kritik rol oynar. Bu süreçte tansiyon ölçerken dikkat edilmesi gereken noktaları ve pratik ipuçları paylaşacağım.

• Kolay erişilebilir bir tansiyon aleti seçin. Bu durumda seçeceğiniz manşon türü çok önemli. Kancalı manşonu kullanmanız size zaman kazandırır.
• Manşeti hastanın koluna yerleştirirken kancalı manşon kullanırsanız daha rahat olursunuz. Ayrıca manşonu dirsek eklem bağlantısı üzerine değil dirsek çukurunun 2-3 cm. yukarısına bağlayın.
• Stetoskobu brakiyel arter hizasında manşon altına sıkıştırmadan hafifçe bastırın.
• Manşonu nabzın barometrede kaybolduğu düzeyin 20 ile 30 mmHg üzerine kadar şişirin.
• Sonrasında manşonu kontrol valfını yavaşça açın.
• Steteskopta nabzı (kalp basısını) ilk duyduğunuz barometre değeri Sistolik kan basıncı, son duyduğunuz ses ise diyastolik kan basıncıdır.
• Normal değerler 120/80 mmHg civarındadır ama bu hastadan hastaya değişiklik gösterebilir.

Kan şekeri Nasıl Ölçülür? Kan Şekeri Ölçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Sağlık personelleri ve özellikle paramedikler için kan şekeri ölçümü, acil durumlarda hayati önem taşır. Sahada özellikle diyabet hastalarında kan şekerini doğru ölçmek çok büyük bir öneme sahip. Bu süreçte kan şekeri ölçerken dikkat edilmesi gereken noktaları ve pratik ipuçları paylaşacağım.

• Ekipman kontrolü bu adımda çok önemli. Öncelikle glukometrenin çalıştığından emin olun. Cihazın pili dolu mu, strip ve lanset var mı kontrol edin.
• Hijyen her yerde olduğu gibi burada daha da önemli. Öncelikle eldiven takın. Hastadan kan alacağınız bölgeyi antiseptik bir solüsyonla temizleyin. Eğer eldiven yoksa alkollü bir mendille ellerinizi ve hastadan kan alacağınız bölgeyi (genellikle el parmak uçları) temizleyin özellikle afet durumlarında kaynaklar kısıtlı olacağından bu duruma dikkat edin.
• Hastaya yaklaşımınız çok önemli. Bazı hastalar iğneden korkacağından onları sakinleştirmeniz ve işlem öncesinde bilgi vermeniz gerekir. Hastanın panik durumunda kan şekeri değeri değişebilir.
• Ölçümü eğer afet ortasındaysanız veya temiz bir bölgede değilseniz ve ambulans içinde değilseniz gölgede ve rüzgarsız bir yerde yapın çünkü toz veya nem cihazı etkileyebilir.
• Genellikle yüzük parmağı veya orta parmak seçilir çünkü bu parmaklar daha az kullanılır ve hassasiyet diğer parmaklara oranla düşüktür. Seçtiğiniz parmağın ucunu steril bir lanset (iğne) ile delin. Çok derin delmenize gerek yok küçük bir kan damlası yeterli olacak.
• Çıkan ilk kan damlası genellikle doğru değeri vermez bu yüzden ilk kan damlasını temizleyip ikinci kan damlası ile ölçüm yapın. Stribi glukometreye doğru bir şekilde yerleştirin ve kan damlasını stribin ucuyla dikkatlice alın. Acele etmeyin.
• Glukometrenin ölçümü tamamlamasını bekleyin bu genelde 5-10 saniye sürer. Ve çıkan değeri not edin.
• Kullanılan malzemeleri atık kutusuna atın.
• Normal kan şekeri değerleri açlık durumunda 70-110 mg/dL, yemekten 2 saat sonra 140 mg/dL altındadır. Ancak acil durumlarda, mesela bir diyabetik ketasidoz şüphesinde 300 mg/dL üzeri bir değer alarmdır, müdahale gerektirir.

Nabız Nasıl Ölçülür? sahada nabız nasıl ölçülür?

Nabız ölçümü acil durumlarda hastanın durumunu değerlendirmenin en önemli parçalarından biridir. Nabız, kalp atış hızını ve ritmini gösterir. Bu da şok, hipoksi veya aritmi gibi durumların anlaşılmasında etkin rol oynar. Bir paramedik olarak nabız ölçüm becerisinin geliştirilmesi gerektiğinin önemini sahada deneyimleyerek öğrendim. Burada nabzın doğru ölçme adımlarını, saha koşullarındaki zorlukları pratik ipuçları paylaşacağım. Bu bilgiler hayat kurtarır.

• Ambulans veya hastane ortamında genellikle satürasyon probu kullanılarak ölçüm yapılır. Bu durumda cihazların doğru çalıştığından emin olmak, hastanın parmağının soğuk olmadığından emin olmak gerekir.
• Manuel ölçüm yapılacaksa; nabız en iyi radyal arterden (bilek iç kısmı, baş parmak hizası) ölçülür. Karotis arter (boyun) de kullanılabilir ama şok durumunda dikkatli olun; fazla baskı beyine zarar verebilir.
• İki parmağınız (işaret ve orta) ile hastanın bileğine basın. Başparmağınızı kullanmayın çünkü bu durumda kendi nabzınızı hissedebilirsiniz. 15 saniye sayın ve 4 ile çarpın (dakika başına atım). Örneğin 15 saniyede 18 atım varsa, nabız 72’dir denir.
• Nabzın düzenli olup olmadığını öğrenmek için 1 dakika boyunca sayın.
• Eğer nabız zayıfsa farklı bir bölgeden deneyin. Mesela femoral arter.
• Normal değerler; yetişkinlerde 60-100 atım/dk arasındadır. Sporcularda 40-60 atım/dk olabilir. Bu durumda hastadan anamnezi yani hasta öyküsünü dikkatli almanızı öneririm. Acil durumlarda 120 den yüksek nabız alarm sinyalidir.
• Acil durumlarda 15 saniye tutup 4 ile çarpmak yerine 10 saniye tutup 6 ile çarpabilirsiniz. size tahmini bir değer verecektir.
• Değerleri not edin.

satürasyon nedir? spO2 nedir ve nasıl ölçülür? satürasyon nasıl ölçülür?

SpO2 ölçümü kandaki oksijen satürasyonunu değerlendirerek hastanın solunum ve dolaşım durumunu anlamanın hızlı bir yoludur. Satürasyon özellikle hipksi, akciğer hasarı ve şok gibi durumlarda kritik bilgi sağlar. Burada SpO2 yi doğru ölçme adımlarını paylaşacağım.

• SpO2 ölçümü için bir puls oksimetre cihazı gerekir. Cihazın pili var mı yok mu, sensör temiz mi diye kontrol edin.
• Hastanın parmaklarının soğuk olmamasına dikkat edin, soğuk parmaklar cihazın çalışmasına engel olabilir, bu durumda hastanın elini ovarak veya farklı bir şekilde ısıtabilirsiniz.
• Genellikle işaret veya orta parmak seçilir. Tırnaklarda oje varsa veya takma uzun tırnaklar kullanılmışsa bu durumda ölçüm zorlaşabilir, ojeyi silin veya farklı bir parmak deneyin.
• cihaz ekranında değerin sabitlenmesini bekleyin genelde 10-20 saniye sürer.
• SpO2 değeri % olarak ekranda görünür. Aynı anda nabız hızıda gösterilir; SpO2 %95, nabız 88 gibi.
• Sağlıklı bir yetişkinde SpO2 değeri %94-100 arasındadır. %90 ın altı hipoksi göstergesidir ve acil müdahale gerektirir.
• Değerleri not edin.

puls oksimetre, ResQ Clinic

Solunum hızı nedir? solunum sayısı nasıl ölçülür?

Solunum hızı ölçümü hastanın solunum durumunu değerlendirmenin temel bir yoludur. Solunum hızı, oksijen seviyesi, akciğer kapasitesi ve genel sağlık durumu hakkında bilgi verir. Bu rehberde solunum hızını doğru ölçme adımlarını paylaşacağım.

• Solunum hızı ölçümü için bir kronometre veya saat yeterli. Telefonunuzun kronometresini kullanın.
• Sessiz bir ortam yaratmak saha koşullarında oldukça zor olacağından ölçüm yaparken hastanın göğüs hareketlerine bakın.
• Kulağınızı hastanın ağzına yaklaştırarak, tabi yüzünüz de göğüse yönelik olsun, solunum sayısını dinleyip göğüs hareketlerini izleyin.
• Bir tam solunum 1 sayılır. 1 dakika boyunca saymak en doğrusu, acil durumlarda 30 saniye sayıp 2 ile çarpabilirsiniz.
• Solunum derinliğini ve düzenli olup olmadığını kontrol edin. Yüzeysel veya düzensiz solunum akciğer sorunlarına işaret eder.
• Yetişkinlerde normal solunum hızı; 12-20 çocuklarda solunum sayısı; 16-22 bebeklerde solunum sayısı; 18-24 arasıdır.
• Hızlı solunum (takipne) şok, ağrı veya hipoksi; yavaş solunum ise kafa travması veya ilaç zehirlenmesi belirtisi olabilir.
• Değerleri not alın.

Vücut sıcaklığı nasıl ölçülür? vücut sıcaklığı değerleri

Vücut sıcaklığı ölçümü hastanın genel sağlık durumunu öğrenmenin temel yollarından biridir. Ateş, hipotermi veya enfeksiyon gibi durumları tespit etmek için önemli bir parametredir.

• Vücut sıcaklığını ölçmek için bir termometre gerekir, bu temassız veya ağız içi, koltuk altı ölçüm cihazı olabilir.
• ortamın sıcaklığı ölçümü etkileyebilir. Çok soğuk veya sıcak bir ortamda ölçüm yapıyorsanız değerin doğrulundan emin olmanız lazım.
• Termometreyi her kullanımdan önce ve sonra dezenfekte edin.
• Sıcaklık ağızdan, kulaktan, koltuk altından veya temassız olarak ölçülebilir. Sahada duruma bağlı olarak genellikle temassız termometre kullanılır.
• Temassız termometre kullanıyorsanız cihazı 2-3 cm uzakta tutun; koltuk altı için cihazı koltuk altına yerleştirin ve 2-3 dk. bekleyin.
• Normal sıcaklık 36-37 derece arasıdır. 38 derece üzeri yüksek ateş; 35 derece altı hipotermi göstergesidir.
• Değerleri not alın.

1. Bilinç Durumu
2. Deri Rengi
3. Pupiller